FANDOM


Operacja Północ (ros: Операция "Север") - kryptonim operacji nadany przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR (MGB, późniejsze KGB) dotyczący masowych deportacji członków wyznania Świadków Jehowy na terenie ZSRR i ich rodzin na Syberię w dniach 1 - 2 kwietnia 1951 roku. Liczba deportowanych w czasie tej operacji wyniosła 9389 członków wyznania Świadków Jehowy i ich dzieci.

Tło Edytuj

Świadkowie Jehowy na terenie ZSRR rozpoczęli działalność na początku XX w. Jednak w roku 1940, za zachowanie neutralności, ponad tysiąc wyznawców z ZSRR wywieziono do obozów pracy w głąb Rosji. Cztery lata później kolejne setki Świadków Jehowy trafiło do łagrów i więzień w całej Rosji. W roku 1945 ukraińskich wyznawców, działających przedtem na wschodzie Polski, wywieziono w głąb Rosji. Poza tym setki współwyznawców z Besarabii, należącej kiedyś do Rumunii, mieszkało w ZSRR. W roku 1946 zanotowano ok. 1600 wyznawców na terenie ówczesnego ZSRR. W 1949 roku władze ZSRR ponownie odmówiły rejestracji tego wyznania. Większość wyznawców została w owym roku zesłana na Syberię.

Nie było już prawie Świadkowie Jehowy w Związku Radzieckim do momentu aneksji państw nadbałtyckich, Zachodniej Białorusi, Zachodniej Ukrainy, Besarabii i północnej Bukowiny, większość z nich znajdowała się odtąd w Mołdawskiej SRR i Ukraińskiej SRR. Świadkowie Jehowy narazili się sowieckiej władzy, głównie z powodu odmowy służby wojskowej. Ich nauki zostały wkrótce uznane za antyradzieckie. Zakwalifikowano ich jako potencjalne zagrożenie dla reżimu komunistycznego.

W listopadzie 1950 roku, Wiktor Abakumow zgłosił pomysł ich deportacji Stalinowi. Stalin zaproponował plan deportacji na Syberię w marcu-kwietniu 1951 roku.

19 lutego 1951 roku, Abakumow wystosował tajne pismo do Stalina, omawiające szczegółowy plan deportacji Świadków Jehowy do obwodów tomskiego i irkuckiego. Stalin zatwierdził ten plan. Deportowani mogli wziąć maksymalnie 150 kg bagaży, wszystko pozostałe, w tym nieruchomości, miało być skonfiskowane w celu pokrycia zobowiązań deportowanych wobec państwa. Abakumow, poinformował planowaną liczbę deportowanych: Łączna liczba deportowanych (planowanych): 8576 osób (3048 rodzin), w tym:

  • Ukraińska SRR - 6140 osób (2020 rodzin);
  • Białoruska SRR - 394 osób (153 rodzin);
  • Mołdawska SRR - 1675 osób (670 rodzin);
  • Łotewska SRR - 52 osób (27 rodzin);
  • Litewska SRR - 76 osób (48 rodzin);
  • Estońska SRR - 250 osób (130 rodzin).

3 marca 1951 roku, Rada Ministrów ZSRR wydała odpowiedni dekret (Nr 667 339ss), a następnie polecenie Ministerstwu Bezpieczeństwa Państwowego (nr 00193) z 5 marca 1951 roku. 24 marca owego roku Rada Ministrów Mołdawskiej SRR wydała dekret w sprawie konfiskaty i sprzedaży mienia deportowanych.

Operacja Północ rozpoczęła się o godz. 4 nad ranem 1 kwietnia 1951 roku, a zakończyła się 2 kwietnia. Deportowani zostali sklasyfikowani jako osadnicy specjalni. W środku nocy do domu Świadków Jehowy wpadało ok. 8 żołnierzy i urzędników. Budzili mieszkańców i pokazywali im nakaz deportacji. Dawali im zaledwie parę godzin na spakowanie i zabierali ich do pociągów.

Przez dwa, trzy tygodnie - pod eskortą wojska - jechali stłoczeni w pociągach towarowych - w wagonach bydlęcych - zanim dostali się na Syberię. Do każdego wagonu upychano po 40 osób w różnym wieku. Przed odjazdem pociągu miejscowi urzędnicy spisywali zdeponowane rzeczy osobiste wyznawców. Często jednak uwzględniali tylko przedmioty małowartościowe, natomiast cenne zostały im zabierane. Nikt z deportowanych nie wiedział, gdzie zostanie zawieziony. W czasie podróży wyznawcy modlili się, śpiewali pieśni Królestwa i organizowali wzajemną pomoc, m.in. w posiłkach i opiece medycznej. Niektórzy wywieszali na wagonach napisy lokalizujące ich dotychczasowy rejon zamieszkania, np: Jesteśmy Świadkami Jehowy Wołynia lub Jesteśmy Świadkami Jehowy spod Lwowa. W czasie postojów na stacjach można było zobaczyć wiele takich oznakowanych przez nich składów pociągów, dzięki czemu zesłańcy orientowali się, że deportacją objęto ich współwyznawców z wielu terenów ZSRR.

Według ich późniejszych relacji, po dotarciu na miejsce zsyłki niektórych z nich wysadzono z pociągu w środku lasu. Dawano im siekiery, żeby zbudowali sobie schronienia i samodzielnie stworzyli warunki egzystencji. Kilka pierwszych zim przeżyli w ziemiankach krytych darnią. Większość jednak osadzono w łagrach.

Z Mołdawskiej SSR było to 2617 osób (723 rodzin), którzy deportowani zostali 1 kwietnia 1951, wysłano ich do odległego o ok. 4500 km Tomska na zachodzie Syberii. Z zachodniej Ukrainy wywieziono na Syberię ponad 6100 wyznawców, m.in na Olchon, największą wyspę na jeziorze Bajkał. Z Estońskiej SRR grupę ponad 250 osób przewieziono do znanego zespołu łagrów w Workucie w republice Komi. Z Łotewskiej SRR, Białoruskiej SRR i Liewskiej SRR w okolice Tomska.


W sumie 9389 osób było deportowanych z całego ZSRR. Przewieziono ich na Syberię w specjalnych pociągach. Mężczyzn i kobiety osadzono w osobnych łagrach.

W roku 1951 władze planowały również deportację Świadków Jehowy z ukraińskiego Obwodu Zakarpackiego. Sprowadzono już puste pociągi towarowe, jednak z nieznanych przyczyn zamiar ten porzucono.

Petycja do władzEdytuj

W roku 1956 prawie 500 0000 uczestników 199 kongresów na całym świecie, wysyłali do ówczesnych władz ZSRR petycję o wolność religijną dla współwyznawców przetrzymywanych w przeszło 50 obozach pracy. Zawierała ona m.in stwierdzenie, że Świadkowie Jehowy są przetrzymywani w przeszło 50 obozach w europejskiej części Rosji, na Syberii, na wybrzeżu Oceanu Arktycznego, a nawet na arktycznym archipelagu Nowa Ziemia (...) W Ameryce i w innych krajach zachodnich Świadków Jehowy nazywa się komunistami, a w krajach komunistycznych imperialistami (...) Rządy komunistyczne oskarżają ich, że są ‚imperialistycznymi szpiegami’, i skazują nawet na 20 lat więzienia. Ale oni nigdy nie angażowali się w żadną działalność wywrotową. Oprócz domagania się zapewnienia im wolności, zawierała również przyznania prawa do otrzymywania i wydawania czasopisma Strażnica — w języku rosyjskim i ukraińskim, a w razie potrzeby także w innych językach — jak również pozostałych publikacji biblijnych, których Świadkowie Jehowy używają na całym świecie. Petycja ta nie przyniosła jednak, żadnej ulgi ze strony władz dla zesłańców.

Rok później ok. 40% wszystkich ówczesnych głosicieli w ZSRR zaznajomiło się z religią w więzieniach i obozach pracy. W roku 1959 ponad 600 wyznawców trafiło do specjalnego obozu pracy w Mordwie.

Amnestia Edytuj

W dniu 30 września 1965 roku, dekret (nr 4020-1U), Prezydium Rady Ministrów ZSRR anulowało specjalne rozwiązania ograniczenia dla członków czterech wyznania deportowanych i członków ich rodzin. Jednakże ten dekret, podpisany przez Anastas Mikojana, stwierdzał, że nie będzie odszkodowania za skonfiskowane mienie, i że powrót do poprzedniego miejsca zamieszkania podlega zatwierdzeniu przez administrację lokalną.

Choć wydano ten dekret, Świadkowie Jehowy nadal byli przedmiotem prawnego prześladowania ze względu na ich przekonania religijne, klasyfikowane jako antysowieckie.

Organizacja ta zostało zalegalizowana w ZSRR w 1991 roku, a po jego rozpadzie w większości jego byłych republik. Deportacje i wyroki skazujące Świadków Jehowy (i innych religii związanych z uwięzieniem jego członków za przekonania religijne) zostały zrehabilitowane, jako ofiary sowieckich represji politycznych. Prezydent Federacji Rosyjskiej zatwierdził dekret z dnia 3 marca 1996, w sprawie rehabilitacji kapłanów i wiernych, którzy stali się ofiarami nieuzasadnionych represji (О мерах по реабилитации священнослужителей и верующих, ставших жертвами необоснованных репрессий).

Znane osoby deportowane Edytuj

  • Rodzina Zinaida Greceanîi, była premier Mołdawii

Film o Operacji Północ Edytuj

Premiera filmu dokumentalnego Wierni w obliczu prób - Świadkowie Jehowy w Związku Radzieckim odbyła się w Moskwie w kwietniu 1991 roku, z okazji 50 lecia ukazanych w nim wydarzeń. W tym też roku jako pierwsze pokazały go telewizje rosyjskie m.in. w Sankt Petersburgu, Omsku oraz na Ukrainie w Winnicy, Kerczu, Melitopolu oraz we Lwowie. Obecnie jest on wyświetlany w 32 językach. W roku 2003 na festiwalu filmowym Telly Award zdobył brąz w kategorii – Historia/Biografia.

Zobacz też Edytuj

Bibliografia Edytuj

  • Rocznik Świadków Jehowy 2008; 2007; 2004; 2002;
  • Валерий Пасат Трудные страницы истории Молдовы (1940-1950), Москва: Изд. Москва: Изд. Terra, 1994
  • Prawa człowieka", gazety ukraińskiej organizacji praw człowieka, Charków, grudzień 2001 r.
  • Charles King The Moldovans: Romania, Russia, and the Politics of Culture , Hoover Institution Press, 2000, str.96
  • "50th Anniversary of the Operation North" , Bulletin #23, 2001, of the Memorial Society
  • Comisia Prezidenţială pentru Analiza Dictaturii Comuniste din România: Raport Final / ed.: Vladimir Tismăneanu, Dorin Dobrincu, Cristian Vasile, Bucureşti: Humanitas, 2007, ISBN 978-973-50-1836-8
  • Elena Şişcanu, Basarabia sub ergimul bolşevic (1940-1952) , Bucureşti, Ed.
  • Русская мысль, Париж, N 4363, 26.04.2001
  • A Survey of Judicial Practice of the Jehovah's Witnesses Cases" , G.A. Krylova

Linki zewnętrzne Edytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.